12. Yargı Paketi İnceleme ve Karşılaştırma Tablosu

Miras Kalan Taşınmazların Satışı (Ortaklığın Giderilmesi) (İcra ve İflas K. m.114)

Ortaklığın giderilmesi ihalelerinde (izale-i şuyu) ilk ihale doğrudan herkese açık yapılıyor veya yabancı ihale alıcıları sürece hemen dâhil olabiliyordu.

Tüm maliklerin mirasçı olduğu durumlarda ilk açık artırma sadece mirasçılar arasında yapılacaktır. Bu usul bir defaya mahsus uygulanır; ikinci artırmada süreç genele açılır.

Aile miraslarının dışarıdan kişilere ucuza gitmesi engellenir. Mirasçılara taşınmazı kendi aralarında öncelikle alma/paylaşma hakkı tanınarak mülkiyet ve aile içi adalet korunur.

İhale Bedelini Yatırmayan İhale Alıcısı (İcra ve İflas K. m.114)

İhaleyi kazanıp parasını yatırmayan alıcının teminatı yakılıyor ancak ek caydırıcı yaptırımlar sınırlı kalabiliyordu.

Teminat iade edilmeyip masraflara harcanacak, kalanı hak sahiplerine verilecektir. Ayrıca ihale alıcısına teklif ettiği bedelin %5'i oranında idari para cezası kesilecektir.

İhaleleri manipüle eden, fiyat yükseltip sonradan parayı yatırmayarak süreci kilitleyen art niyetli alıcıların önüne geçilir; satış süreçleri hızlanır.

Noterlik Belgelerinin Elektronik Ortama Taşınması (Noterlik K. m.55)

Mahkeme veya savcılığın talep ettiği onaylı örnekler fiziksel/kâğıt ortamında basılıp gönderiliyordu.

Noter, istenen evraka ait asıl belgeyi elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imza ile ilgili makama e-ortamda gönderecektir. Bu işlemden harç, vergi, kâğıt ücreti alınmaz.

Posta süreçleri ve bürokrasi ortadan kalkar. Davalardaki dosya getirtme süreleri kısalır, vatandaşa ek masraf çıkarılmaz.

İdare Mahkemelerinde Tek Hâkimle Bakılan Davalar (2576 sayılı K. m.7)

Tek hâkimle bakılan idari davaların parasal sınırı çok düşüktü (25.000 TL).

Tek hâkimle bakılacak davalarda parasal sınır 486.000 TL’ye çıkarıldı. Ayrıca öğrencilerin disiplin/sınıf geçme ve kamu görevlilerinin basit idari işlerine tek hâkim bakacaktır.

İdare mahkemelerinin heyet halinde bakmak zorunda kaldığı iş yükü hafifler, idari yargıdaki dava süreleri kısalır ve kararlar daha hızlı çıkar.

İdari Yargıda İstinaf ve Kararın Bozulması (İYUK m.45, 46)

Bölge İdare Mahkemesi (İstinaf) usul eksikliklerinde dosyayı alt mahkemeye geri gönderiyor ve süreç uzayabiliyordu.

Bölge İdare Mahkemesi; bilirkişi incelemesi veya duruşma yapılması gibi eksiklikleri kendisi tamamlayarak karar verebilecektir.

Dava dosyalarının ilk derece mahkemesi ile üst mahkeme arasında mekik dokuması (ping-pong etkisi) önlenir, idari davalar çok daha kısa sürede sonuçlanır.

Banka/Kripto Hesaplarını Dolandırıcılara Kiralayanlar (TCK m.158)

Banka, kredi kartı veya kripto hesap bilgilerini başkasına kullandıranlar (hesap kiralayanlar) ana dolandırıcılık suçunun tam cezasıyla cezalandırılabiliyordu.

Haksız menfaat sağlamak amacıyla hesabını/kartını başkasına veren ve suça sadece bu şekilde iştirak eden kişilere verilecek ceza yarı oranında indirilecektir.

Suç örgütlerince kandırılıp hesabı kullanılan kişilerin (özellikle gençler/öğrenciler) ceza sorumluluğu, esas dolandırıcılığı yapan faillerden ayırt edilerek orantılı hale getirilmiştir.

Ceza Davalarında Beden/Soybağı İnceleme Verileri (CMK m.80)

İnceleme sonuçlarının ne kadar süre saklanacağı ve imha edileceği konusu tartışmalıydı.

İnceleme verileri anonim şekilde sisteme aktarılır. Beraat/düşme hallerinde derhal, diğer hallerde kesinleşmeden itibaren 20 yıl sonra savcı huzurunda yok edilir. Kişisel verinin silinmesi hakime başvurularak istenebilir.

Kişisel verilerin korunması ve KVKK standartları doğrultusunda vatandaşın genetik/biyolojik verilerinin sonsuza kadar sistemde kalması engellenmiştir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) (CMK m.231)

HAGB kararlarına karşı sadece itiraz yolu açıktı, istinaf/temyiz yolu kapalı veya sınırlıydı. İşkence/kötü muamele ayrımı kanunda netleşmemişti.

HAGB kararlarına karşı istinaf (ve duruma göre temyiz) kanun yolu açılmıştır. Ayrıca işkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele suçlarında HAGB uygulanamayacaktır.

Vatandaşın adil yargılanma ve hak arama hürriyeti güçlendirilmiştir. Kamu görevlilerinin oran dışı güç kullanımı/kötü muamele fiillerinde cezasızlık algısı ortadan kaldırılmıştır.

Kaçak Sanıklar Hakkında Karar (CMK m.247)

Kaçak sanık hakkında bazı kararların verilip verilemeyeceği tartışılıyordu.

Sorgusu yapılmamış kaçak sanık hakkında mahkûmiyet verilemez. Güvenlik tedbiri verilirse, sanık gelip yargılanmanın yenilenmesini isteyebilir.

Sanık savunması alınmadan cezalandırılmama ilkesi (savunma hakkı) pekiştirilmiştir.

Yargıtay Başsavcısının İtiraz Süresi (CMK m.308)

Yargıtay C. Başsavcısının Yargıtay Daire kararlarına itirazında net süre sınırları farklı uygulanıyordu.

Dosyanın tesliminden itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir. Sanık lehine yapılan itirazlarda süre sınırı aranmaz.

Hukuki öngörülebilirlik sağlanmış, sanık lehine olan durumlarda hak kaybı yaşanmaması güvence altına alınmıştır.

Bedensel Zarar ve Destekten Yoksun Kalma Faiz Başlangıcı (Borçlar K. m.55)

Haksız fiillerde işleyecek faizin başlangıç tarihi ve faiz hesaplamaları belirsizliklere yol açıyordu.

Kazancın bilindiği dönem için faiz olay tarihinden; kazancın bilinemediği (gelecek) dönem için karar tarihinden itibaren işletilecektir.

Tazminat davalarında hesaplama karışıklıkları giderilmiş, mağdurun gerçek zararının karşılığını adil bir faiz usulüyle alması sağlanmıştır.

Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Dava Düzenlemesi (HMK m.107, 109)

HMK m. 107 gereği belirsiz alacak davası uygulamada ciddi kafa karışıklığına ve usulü reddetmelere yol açıyordu.

HMK m.107 tamamen kaldırıldı. Kısmi davada, talep konusu tahkikat bitene kadar bir defaya mahsus artırılabilecek ve zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacaktır.

İşçi ve tazminat davalarında vatandaşın davasının usulden reddedilme riski ortadan kaldırılmıştır. Hak kayıpları engellenmiş, alacak davaları sadeleştirilmiştir.

Duruşma Aralarındaki Süre Sınırı (HMK m.147)

Duruşma günleri mahkemelerin yoğunluğuna göre 5-6 ay sonrasına atılabiliyordu.

Duruşmalar arasındaki süre 3 aydan uzun olamaz. Zorunlu hallerde (bilirkişi, talimat yazışması vb.) hâkim gerekçesini yazarak uzatabilir.

Hukuk davalarının yıllarca sürmesinin önüne geçilmesi amaçlanmış, makul sürede yargılanma hakkı desteklenmiştir.

E-Duruşma ve İmza Usulü (HMK m.149)

E-duruşmaya katılan kişilerin imza atma süreçleri teknik ve usuli problemlere neden oluyordu.

Ses ve görüntüyle katılanlar için (feragat, kabul, sulh, yemin hariç) elle atılan imza şartı aranmayacaktır.

E-duruşma sistemi pratikleşmiş ve teknolojiyle uyumlu hale getirilmiştir.

Yasal Faiz ve Temerrüt Faizi Oranı (3095 sayılı K. m.1)

Yasal faiz oranları sabit ve güncel ekonomik koşulların/enflasyonun gerisinde kalıyordu.

Miktarı sözleşmeyle belirlenmemişse faiz oranı; TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık tarihindeki reeskont oranının %80'i olarak uygulanacaktır.

Sabit düşük faiz oranları yerine Merkez Bankası reeskont oranına endeksli dinamik faiz sistemine geçilerek alacaklının enflasyon karşısında ezilmesi önlenmiştir.